ABD ile İran arasında artan gerilim sürerken, iki ülke bugün Umman’ın başkenti Maskat’ta kritik bir zirvede bir araya geliyor. Görüşmenin yeri, son ana kadar süren yoğun pazarlıkların ardından belirlendi. Uzun süredir askıda olan diplomatik temasların yeniden başlaması, bölgede tansiyonun yükseldiği bir döneme denk geldi.
İran, görüşmelerin yalnızca nükleer programla sınırlı tutulmasını isterken, Washington daha geniş bir gündemde ısrar etti. Tahran yönetiminin, İstanbul’da yapılması planlanan görüşmenin yerini ve formatını değiştirme talebi ABD tarafından kabul edilmedi.
Gerilim zirve öncesi tırmandı
Müzakerelerin çökme noktasına geldiği süreçte ABD Başkanı Donald Trump, NBC News’e yaptığı açıklamada İran’ın dini lideri Ali Hamaney’i hedef alarak, “çok endişelenmesi gerekir” ifadelerini kullandı. Bu açıklama, Washington-Tahran hattındaki gerilimi daha da artırdı.
Artan tansiyon üzerine Orta Doğu’dan yaklaşık dokuz ülke liderinin, Beyaz Saray’a görüşmenin iptal edilmemesi yönünde çağrıda bulunduğu belirtildi. Beyaz Saray’dan bir yetkili, Trump yönetiminin İran ile görüşmeyi, bölgedeki müttefiklere saygı ve diplomasi ilkesine bağlılık çerçevesinde kabul ettiğini açıkladı. Bunun ardından zirvenin bugün saat 10.00’da Maskat’ta başlaması kararlaştırıldı.
Diplomasi sürerken askerî hazırlıklar da devam ediyor
Diplomatik girişimler sürerken hem ABD hem de İran askerî hazırlıklarını artırdı. ABD’nin Orta Doğu’daki askerî hareketliliği yoğunlaşırken, Almanya’daki NATO Spangdahlem Hava Üssü’nün faaliyet kapasitesi yükseltildi. Buradan kalkan ABD Hava Kuvvetlerine ait bir C-17 nakliye uçağının Suudi Arabistan’a indiği, E-11A tipi askerî jetlerin de Orta Doğu’ya sevk edildiği bildirildi.
İran medyasında ise “ABD’yi nasıl yeneriz” başlıklı analizler yer aldı. Beş aşamalı senaryoda, ABD’nin İran’daki nükleer tesisleri, askerî altyapıyı ve Devrim Muhafızları üslerini hedef alabileceği öne sürüldü. İran’ın, ilk saldırıdan en az hasarla çıkmak için güçlerini dağıttığı, yedek komuta yapıları oluşturduğu ve yer altı tesislerini geliştirdiği iddia edildi.
Hürmüz Boğazı ve siber cephe senaryoda öne çıktı
İran medyasında yer alan senaryoya göre, Tahran yönetiminin olası bir çatışmada savaşı hızla ülke sınırlarının dışına taşımayı hedeflediği belirtildi. Bu kapsamda Orta Doğu’daki ABD üslerine balistik füzeler ve insansız hava araçlarıyla saldırılar düzenlenebileceği, siber alanda ise ulaşım, enerji, finans ve askerî iletişim ağlarının hedef alınabileceği vurgulandı.
Planın ilerleyen aşamalarında Hürmüz Boğazı’na mayın döşenmesi, tanker ve gemilere saldırılarla küresel enerji arzının tehdit edilmesi gibi adımların yer aldığı ileri sürüldü
İran’dan yer altı füze tesisleriyle mesaj
İran Genelkurmay Başkanı Tümgeneral Abdurrahim Musevi, Devrim Muhafızları Ordusu Havacılık ve Uzay Kuvvetlerine ait “füze şehirleri” olarak adlandırılan yeni yer altı tesislerinden birini ziyaret etti. Ziyarette, füze birliklerinin kabiliyetleri ve operasyonel hazırlık seviyesi değerlendirildi.
Musevi, “Düşmanların her türlü hamlesine hazırız. Balistik füzelerimizi geliştirerek caydırıcılık kapasitemizi güçlendirdik” ifadelerini kullandı.
Maskat’taki zirveden çıkacak sonuçlar, yalnızca ABD-İran ilişkileri açısından değil, Orta Doğu’daki dengeler açısından da yakından izleniyor.
